Ev almak, çoğumuzun hayatındaki en büyük finansal karardır. Heyecan kadar dikkat de gerektirir; çünkü gözden kaçan küçük bir detay yıllarca sürecek bir sorun haline gelebilir. İşte alım öncesi mutlaka kontrol etmeniz gereken 12 başlık.
Kısa Özet
Ev alırken kontrol edilmesi gereken başlıklar bütçe, konum, tapu kaydı, kat mülkiyeti durumu, iskân belgesi, deprem dayanıklılığı, aidat, ısınma ve yalıtım, evi farklı saatlerde görmek ve ödeme-kredi planını baştan netleştirmektir.
- Tapu kaydını ve takyidat bilgisini kaporadan önce inceleyin.
- Kat mülkiyeti mi kat irtifakı mı olduğunu ve iskân durumunu mutlaka sorun.
- Aidat, ısınma ve yalıtım aylık gerçek maliyeti belirler; fiyata ek olarak hesaplayın.
- Evi farklı saatlerde ve farklı günlerde gezmek gürültü, güneş ve otopark gerçeğini gösterir.
1. Bütçenizi gerçekçi belirleyin
Sadece satış fiyatına değil; tapu harcı, ekspertiz, taşınma, olası tadilat ve aidat gibi ek maliyetlere de bütçe ayırın. Kredi kullanacaksanız aylık taksitin gelirinizin makul bir oranını aşmamasına dikkat edin.
2. Konumu her şeyin önüne koyun
Evin içini değiştirebilirsiniz ama konumunu asla. Toplu taşıma, okul, hastane, market ve iş yerine mesafe hem yaşam kalitesini hem de ilerideki satış/kira değerini doğrudan etkiler.
3. Tapu kaydını mutlaka inceleyin
Tapuda ipotek, haciz, şerh ya da satışı engelleyecek bir kısıtlama olup olmadığını kontrol edin. Tapudaki malik ile satıcının aynı kişi olduğundan emin olun. Bu bilgiye e-Devlet üzerinden tapu bilgilerinizden veya Tapu Müdürlüğü'nden ulaşabilirsiniz.
Tapuyu görmeden kapora vermeyin. En sık yapılan ve en pahalı hata budur.
4. Kat mülkiyeti / kat irtifakı durumuna bakın
Tapunun "kat mülkiyetli" olması, yapının resmi olarak tamamlanıp iskân (yapı kullanma izni) almış olduğunu gösterir. Sadece "kat irtifakı" varsa, iskânla ilgili eksikler olup olmadığını sorgulayın.
5. İskân (yapı kullanma izni) belgesi var mı?
İskânı olmayan bir yapıda elektrik-su aboneliğinden krediye kadar birçok sorun yaşanabilir. İskân belgesinin varlığı, binanın ruhsata uygun ve yasal olarak kullanılabilir olduğunu gösterir.
6. Binanın deprem dayanıklılığını sorgulayın
Türkiye bir deprem ülkesi. Binanın yapım yılı, hangi deprem yönetmeliğine göre inşa edildiği ve varsa yapı denetim/güçlendirme raporları büyük önem taşır. 2000 sonrası ve özellikle 2018 yönetmeliği sonrası yapılar genellikle daha güncel standartlara tabidir.
Bu konu tek paragrafta geçiştirilmeyecek kadar önemli olduğu için iki ayrı detay rehber hazırladım: deprem sonrası ev alırken nelere dikkat edilmeli ve bina yaşı ev fiyatını ne kadar etkiler. Genel kontrol listesini okuduktan sonra bu iki yazıya özellikle bakmanızı öneririm.
7. Aidat ve site giderlerini öğrenin
Sitelerde aidat, bütçenizin sabit bir kalemidir. Aidatın ne kadar olduğunu, neleri kapsadığını (güvenlik, havuz, ısınma vb.) ve geçmiş dönem borcu olup olmadığını mutlaka sorun.
8. Isınma sistemini ve yalıtımı kontrol edin
Doğalgaz, merkezi sistem ya da klima? Isıtma tipi hem konforu hem de aylık gideri belirler. Pencere yalıtımı, dış cephe mantolaması ve nem/rutubet durumu ilerideki fatura ve tadilat maliyetlerini etkiler.
9. Evi farklı saatlerde gezin
Bir evi yalnızca gündüz görmek yeterli değildir. Mümkünse gündüz ve akşam, hafta içi ve hafta sonu ziyaret edin. Gürültü, güneş alma durumu, otopark ve mahallenin genel atmosferi saate göre çok değişebilir.
10. Ödeme ve kredi planını netleştirin
Kredi kullanacaksanız, bankanın yapacağı ekspertiz değeri satış fiyatından düşük çıkabilir; bu durumda aradaki farkı peşin ödemeniz gerekir. Bu ihtimali baştan planlayın. Kredi süreci için ayrıntılı bilgiyi konut kredisi rehberimizde bulabilirsiniz.
11. Sözleşmeyi ve kaporayı yazılı yapın
Sözlü anlaşmalar geçerli olsa da ispat açısından zayıftır. Kapora ve satış vaadi gibi adımları mutlaka yazılı, tarafların imzaladığı bir belgeyle yapın. Şartları, teslim tarihini ve cezai koşulları net yazın.
12. Bir danışmanla ilerleyin
Yukarıdaki başlıkların çoğu teknik bilgi ve deneyim gerektirir. Bir emlak danışmanı bu kontrolleri sizin adınıza yapar, riskleri önceden görür ve süreci güvenle yönetir. Neden danışmanla çalışmalı sorusunun ayrıntılı yanıtı için bu yazıya göz atabilirsiniz.
Sonuç
Ev almak sabır ve dikkat işidir. Doğru kontrolleri yaptığınızda, hem içiniz rahat eder hem de yıllar sonra "keşke" dememiş olursunuz. Alım sürecinizde yanınızda olmamı isterseniz, ilk görüşme ücretsiz.